Προτάσεις προς την Τουριστική Επιτροπή

Η επιδείνωση συμπίπτει με την περίοδο που οι τουρίστες ανά κλίνη αυξήθηκαν 25%. Δεν πρόκειται για έλλειψη υποδομών αλλά για πίεση στο ανθρώπινο δυναμικό — περισσότεροι πελάτες ανά εργαζόμενο, εποχικές προσλήψεις χωρίς εκπαίδευση, υψηλή εναλλαγή.

Ο Δήμος μπορεί να συνδιοργανώσει με το Επιμελητήριο και τη ΔΥΠΑ βραχυχρόνια σεμινάρια πριν την έναρξη της σεζόν, με έμφαση στην πρώτη γραμμή εξυπηρέτησης. Κόστος περιορισμένο, καθώς υπάρχουν χρηματοδοτούμενα προγράμματα κατάρτισης.

Η διαφορά 22% έναντι 3% είναι το πιο στοχευμένο εύρημα της μελέτης: δείχνει ακριβώς πού πρέπει να πάει ο έλεγχος. Προτείνεται συνεργασία με τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας για εντατικοποίηση ελέγχων στα καταλύματα κατά την αιχμή, όταν η πίεση είναι μεγαλύτερη.

Αυτή η κατανομή εξηγεί ταυτόχρονα δύο ευρήματα: γιατί η ποιότητα πέφτει στην αιχμή (όλη η ζήτηση σε 5 μήνες) και γιατί οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να κρατήσουν έμπειρο προσωπικό (επτά μήνες χωρίς εργασία). Η εκπαίδευση της πρότασης 01 έχει περιορισμένο αποτέλεσμα αν το προσωπικό αλλάζει κάθε χρόνο.

Είναι η δυσκολότερη πρόταση και δεν λύνεται σε έναν χρόνο ούτε μόνο από τον Δήμο — απαιτεί αεροπορική συνδεσιμότητα εκτός σεζόν, που εξαρτάται από τη Fraport και τις αεροπορικές. Ο Δήμος μπορεί να λειτουργήσει ως διεκδικητής και συντονιστής, με στοχευμένη προβολή σε αγορές χειμερινού και συνεδριακού τουρισμού.

Το φαγητό είναι το πρώτο θέμα παραπόνων και στους δύο κλάδους (32% και 40%). Προτείνεται προαιρετικό σήμα «Σήμα Ποιότητας Δήμου Ζακύνθου» με αντικειμενικά και επαληθεύσιμα κριτήρια — όχι υποκειμενική κρίση επιτροπής:

• Τοπικά προϊόντα: ελάχιστο ποσοστό πρώτων υλών από Ζάκυνθο ή Ιόνιο, με τιμολόγια προμηθευτών.
• Διαφάνεια τιμών: αναρτημένος τιμοκατάλογος στην είσοδο και σε δύο γλώσσες, με σταθερές τιμές σε βασικά είδη.
• Τιμή για ντόπιους: έκπτωση ή χειμερινό μενού για κατοίκους — απαντά άμεσα στο ότι οι κάτοικοι περιορίζουν το φαγητό έξω.
• Συνέπεια προς τον Δήμο: εξοφλημένα τέλη ΔΕΥΑΖ και δημοτικά τέλη, χωρίς ληξιπρόθεσμες οφειλές και χωρίς παραβάσεις κατάληψης κοινόχρηστου χώρου.
• Χειμερινή λειτουργία: άνοιγμα εκτός σεζόν — συνδέεται άμεσα με την πρόταση 03.

Τα κριτήρια αυτά είναι ελέγξιμα από αρχεία που ήδη τηρεί ο Δήμος, οπότε το κόστος ελέγχου παραμένει χαμηλό. Η συνέπεια προς τη ΔΕΥΑΖ και τα δημοτικά τέλη δίνει επιπλέον κίνητρο συμμόρφωσης, ενώ το σήμα αποκτά νόημα μόνο αν αφαιρείται όταν παύουν να πληρούνται.

Η ζήτηση τρέχει ταχύτερα από την υποδομή. Χωρίς διαχείριση ροών σε Ναυάγιο, Μπλε Σπηλιές, Κερί και Λαγανά, η εμπειρία υποβαθμίζεται ανεξάρτητα από την ποιότητα των επιχειρήσεων. Προτείνεται σύστημα χρονοθυρίδων και ανώτατου ορίου επισκεπτών στα πιο πιεσμένα σημεία, με δεδομένα από τους φορείς μεταφοράς.

Δεν υπάρχουν στοιχεία για το πόσα καταλύματα της Ζακύνθου λειτουργούν με all-inclusive ούτε πώς αυτό επηρεάζει τις 918 επιχειρήσεις εστίασης του νησιού. Ο Δήμος μπορεί να καταγράψει το ποσοστό σε συνεργασία με την Ένωση Ξενοδόχων — απαραίτητο βήμα πριν σχεδιαστεί οποιαδήποτε πολιτική.

Η καταγραφή έχει αξία ακόμη κι αν δεν ακολουθήσει μέτρο: σήμερα η συζήτηση γίνεται χωρίς κανένα νούμερο.

Η βρετανική αγορά παραμένει η κύρια, οπότε η προβολή εκεί έχει νόημα — αλλά με χρονική στόχευση: καμπάνιες για Απρίλιο–Μάιο και Οκτώβριο, όχι για Ιούλιο–Αύγουστο. Προτεινόμενα κανάλια: συνεργασίες με tour operators και ταξιδιωτικά γραφεία με κίνητρα για πακέτα εκτός αιχμής, παρουσία σε εκθέσεις τουρισμού, και στοχευμένη διαφήμιση σε βρετανικές πόλεις με απευθείας πτήσεις.

Δεύτερος άξονας: διαφοροποίηση του κοινού. Οι αγορές που ταξιδεύουν εκτός σεζόν —περιπατητικός, γαστρονομικός, συνεδριακός τουρισμός, τρίτη ηλικία— δεν είναι ίδιες με το καλοκαιρινό κοινό παραλίας και απαιτούν διαφορετικό μήνυμα.

Η προβολή πρέπει να ακολουθεί τις προτάσεις 01–04, όχι να προηγείται: διαφήμιση που φέρνει κόσμο σε υπηρεσία με αυξανόμενα παράπονα σέρβις παράγει αρνητικές κριτικές, δηλαδή αντίθετο αποτέλεσμα.

Ένα καθαρό ξενοδοχείο σε βρώμικο δρόμο θα εισπράξει και πάλι αρνητική κριτική. Η αποκομιδή σε μια πόλη που τους καλοκαιρινούς μήνες εξυπηρετεί πολλαπλάσιο πληθυσμό — 527.049 επιβάτες μόνο τον Αύγουστο — δεν μπορεί να λειτουργεί με χειμερινή συχνότητα.

Προτείνονται συγκεκριμένα: αυξημένη συχνότητα αποκομιδής και πλύσιμο κάδων κατά την αιχμή, βυθιζόμενοι κάδοι στα σημεία μεγάλης επισκεψιμότητας, τακτικός καθαρισμός και απόσμηση φρεατίων, και αποκατάσταση των σημείων όπου εντοπίζονται διαρροές λυμάτων. Ο Δήμος έχει πλήρη αρμοδιότητα σε όλα τα παραπάνω.

Είναι επίσης η παρέμβαση με την αμεσότερη ορατότητα: επηρεάζει ταυτόχρονα την εμπειρία του επισκέπτη και την καθημερινότητα του κατοίκου, και το αποτέλεσμα φαίνεται μέσα στην ίδια σεζόν.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο αισθητικό. Στον φάκελο για τα ποντίκια και τη λεπτοσπείρωση καταγράψαμε πώς η ελλιπής καθαριότητα και η καθυστερημένη μυοκτονία εξελίχθηκαν σε ζήτημα δημόσιας υγείας. Δείτε επίσης «Ο κακός χαμός στους δρόμους και τις πλατείες».

Το Δημόσιο διαθέτει ήδη δύο εργαλεία που δεν αξιοποιούνται συστηματικά:

• MyStreet — καταγγελίες για αυθαίρετη κατάληψη κοινόχρηστων χώρων με τραπεζοκαθίσματα. Οι καταγγελίες, επώνυμες μέσω gov.gr ή ανώνυμες, καταλήγουν αυτόματα στο Μητρώο Αδειών Χρήσης Κοινόχρηστου Χώρου του οικείου Δήμου.
• MyCoast — καταγγελίες για παράνομη κατάληψη αιγιαλού και εμπόδια στην ελεύθερη πρόσβαση στις παραλίες.

Ο Δήμος μπορεί να ορίσει υπεύθυνο παραλαβής και χρόνο απόκρισης, να δημοσιεύει ανά τρίμηνο πόσες καταγγελίες εισήλθαν, πόσες ελέγχθηκαν και τι πρόστιμα επιβλήθηκαν, και να ενημερώσει τις επιχειρήσεις για τα όρια των αδειών πριν τη σεζόν.

Η δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων είναι το κρίσιμο σημείο: μετατρέπει τον έλεγχο από διοικητική διαδικασία σε ορατό μηχανισμό. Η συνέπεια αυτή συνδέεται άμεσα με το Σήμα Ποιότητας της πρότασης 04, όπου η απουσία παραβάσεων αποτελεί κριτήριο.

Έχουμε ήδη τεκμηριώσει το θέμα: «MyStreet: η επιχείρηση σκούπα έγινε — και τώρα;» και «Το ίδιο σθένος που δείχνει η ΔΕΥΑΖ για τις κλοπές νερού λείπει από τον δημόσιο χώρο», όπου προτείναμε ο Δήμος να δημοσιοποιεί τις καταπατήσεις κοινόχρηστου χώρου όπως η ΔΕΥΑΖ δημοσιοποιεί τις κλοπές νερού.

Μια συγκοινωνία με συχνά δρομολόγια προς τα θέρετρα εξυπηρετεί ταυτόχρονα τρεις στόχους που προκύπτουν από τα δεδομένα: αποσυμφορεί τα σημεία που έχουν γεμίσει, φέρνει κόσμο στις επιχειρήσεις της πόλης αντί να μένει όλη η κίνηση μέσα στο θέρετρο ή στο all-inclusive ξενοδοχείο, και διευκολύνει τους κατοίκους που σήμερα εξαρτώνται από το ΙΧ.

Έχουμε ήδη εκπονήσει πλήρη μελέτη με γραμμές, στάσεις, συχνότητες και κοστολόγηση: Δημοτική Συγκοινωνία προς τα Θέρετρα — κάθε 30΄ όλη μέρα. Είναι στη διάθεση της Επιτροπής.

Αν ο Δήμος υιοθετήσει τακτική μέτρηση —με μεγαλύτερο δείγμα και δημοσίευση των αποτελεσμάτων— αποκτά δείκτη παρακολούθησης για τις παραπάνω παρεμβάσεις. Χωρίς μέτρηση, καμία πολιτική δεν αξιολογείται.

Παράλληλα, έρευνα σε όλο το νησί. Οι κριτικές Google καταγράφουν την οπτική του επισκέπτη. Ένα ερωτηματολόγιο προς κατοίκους και επιχειρήσεις —με δείγμα από όλες τις δημοτικές κοινότητες— θα έδειχνε τι βλέπουν όσοι ζουν εδώ όλο τον χρόνο: πόσο συχνά τρώνε έξω, τι τους εμποδίζει, πώς βιώνουν την αιχμή. Ο Δήμος διαθέτει τα μητρώα και την πρόσβαση για να το κάνει σε κλίμακα που κανείς ιδιώτης δεν μπορεί.

Έχουμε ετοιμάσει ένα υπόδειγμα ανώνυμου ερωτηματολογίου για κατοίκους — δώδεκα ερωτήσεις για τη συχνότητα, τη δαπάνη και τα εμπόδια στο φαγητό έξω. Το θέτουμε στη διάθεση του Δήμου ως έτοιμο εργαλείο.