Η ψευδαίσθηση της γνώσης στην Τοπική Αυτοδιοίκηση

Όλοι ξέρουμε τι πρέπει να γίνει. Είμαστε όμως εξίσου σίγουροι ότι γνωρίζουμε πώς μπορεί να γίνει;

Υπάρχει ένα ενδιαφέρον ψυχολογικό φαινόμενο που ονομάζεται «Illusion of Explanatory Depth», δηλαδή η ψευδαίσθηση του βάθους της γνώσης.

Περιγράφει την τάση των ανθρώπων να πιστεύουν ότι κατανοούν σε βάθος πώς λειτουργούν διάφορα πράγματα, μέχρι τη στιγμή που καλούνται να τα εξηγήσουν αναλυτικά, βήμα προς βήμα. Τότε συχνά ανακαλύπτουν ότι η πραγματική τους γνώση είναι πολύ πιο περιορισμένη από όσο νόμιζαν.

Αν μεταφέρουμε αυτό το φαινόμενο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, θα αναγνωρίσουμε κάτι ιδιαίτερα οικείο.

Το «τι» και το «πώς»

Στην καθημερινότητά μας, όλοι έχουμε άποψη για το τι πρέπει να γίνει στον τόπο μας.

Να φτιαχτούν οι δρόμοι. Να λυθεί το πρόβλημα του νερού. Να αντιμετωπιστεί η καθαριότητα. Να δημιουργηθούν χώροι στάθμευσης. Να βελτιωθούν οι υποδομές. Να αξιοποιηθεί η δημοτική περιουσία.

Και φυσικά, οι πολίτες έχουν κάθε δικαίωμα να απαιτούν λύσεις. Η κριτική δεν χρειάζεται άδεια και η διεκδίκηση καλύτερης καθημερινότητας δεν απαιτεί ειδικές γνώσεις.

Υπάρχει όμως μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να γνωρίζουμε τι θέλουμε και στο να κατανοούμε πώς μπορεί να επιτευχθεί.

Τα ερωτήματα κάτω από την επιφάνεια

Πόσοι γνωρίζουν πραγματικά ποια είναι η αρμοδιότητα του Δήμου και ποια της Περιφέρειας; Πώς καταρτίζεται και εκτελείται ένας δημοτικός προϋπολογισμός; Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια εγγεγραμμένη πίστωση και σε μια πραγματική διαθέσιμη χρηματοδότηση; Πώς προχωρά ένα δημόσιο έργο από την αρχική ιδέα μέχρι τη δημοπράτηση, την ανάθεση και την ολοκλήρωσή του;

Πόσοι γνωρίζουν τι σημαίνει περιβαλλοντική αδειοδότηση, τεχνική μελέτη, χρηματοδοτικό πρόγραμμα, διαγωνιστική διαδικασία ή διοικητική προσφυγή;

Ακόμη περισσότερο, πόσοι μπορούν να εξηγήσουν γιατί ένα έργο που φαίνεται απλό στον πολίτη μπορεί στην πράξη να απαιτεί χρόνια διαδικασιών;

Όχι άλλοθι, αλλά καλύτερη κριτική

Αυτές οι ερωτήσεις δεν τίθενται για να δικαιολογήσουν καθυστερήσεις, αδράνεια ή αποτυχίες. Ούτε για να αποκτήσουν οι δημοτικές αρχές ασυλία απέναντι στην κριτική.

Αντίθετα, τίθενται για να κάνουμε την κριτική μας πιο ουσιαστική και τις απαιτήσεις μας πιο συγκεκριμένες.

Γιατί η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν είναι απλώς η τέχνη του να αναγνωρίζεις τα προβλήματα. Είναι η ικανότητα να τα μετατρέπεις σε εφαρμόσιμες λύσεις, μέσα σε ένα συγκεκριμένο θεσμικό, οικονομικό και τεχνικό πλαίσιο.

Και αυτό αφορά όλους: τους αιρετούς, όσους συμμετέχουν στα κοινά, τις παρατάξεις, αλλά και τους ίδιους τους πολίτες.

Δεν αρκεί να λέμε ότι κάτι πρέπει να γίνει. Χρειάζεται να μπορούμε να συζητήσουμε ποιος έχει την αρμοδιότητα, τι απαιτείται, πόσο κοστίζει, από πού θα χρηματοδοτηθεί, σε ποιο χρονοδιάγραμμα μπορεί να υλοποιηθεί και πώς θα ελεγχθεί το αποτέλεσμα.

Από το σύνθημα στην τεκμηρίωση

Ίσως, λοιπόν, το πραγματικό ζητούμενο για τη Ζάκυνθο να μην είναι να αποκτήσουμε όλοι περισσότερες απόψεις, αλλά να αποκτήσουμε βαθύτερη κατανόηση.

Να περάσουμε από την εύκολη βεβαιότητα στη γνώση. Από το σύνθημα στην τεκμηρίωση. Από την απαίτηση χωρίς σχέδιο στη διεκδίκηση με συγκεκριμένες προτάσεις.

Γιατί η δημοκρατία δεν χρειάζεται λιγότερη κριτική. Χρειάζεται καλύτερα ενημερωμένους πολίτες, περισσότερη διαφάνεια και αιρετούς που μπορούν να εξηγούν όχι μόνο τι υπόσχονται, αλλά και πώς σκοπεύουν να το πετύχουν.

Η Ζάκυνθος δεν χρειάζεται ανθρώπους που απλώς πιστεύουν ότι ξέρουν. Χρειάζεται ανθρώπους που είναι πρόθυμοι να μάθουν, να τεκμηριώσουν και να αναλάβουν την ευθύνη των προτάσεών τους.

Πολίτες Ζακύνθου