Έξυπνος Εντοπισμός Διαρροών στο Δίκτυο Ύδρευσης της ΔΕΥΑΖ
Η ιδέα σε μία πρόταση: τοποθέτηση ακουστικών ή πιεζομετρικών αισθητήρων IoT σε κρίσιμα σημεία του δικτύου ύδρευσης (φρεάτια, κεντρικοί αγωγοί, αντλιοστάσια) που ανιχνεύουν την «υπογραφή» μιας διαρροής —ασυνήθιστο ήχο ή πτώση πίεσης— πριν αυτή φανεί στην επιφάνεια του δρόμου. Αντί η ΔΕΥΑΖ να μαθαίνει για μια διαρροή όταν κάποιος πολίτης τηλεφωνήσει βλέποντας νερό στον δρόμο, το σύστημα την εντοπίζει και δίνει σχεδόν ακριβή θέση πολύ νωρίτερα — πριν χαθούν μήνες νερό, πριν σκάψουν «στα τυφλά», πριν ταλαιπωρηθεί μια ολόκληρη γειτονιά.
Γιατί είναι μεγάλη υπόθεση, όχι μικρή βελτίωση
Δεν είναι υποθετικό πρόβλημα — είναι ήδη καταγεγραμμένο, δημόσια, από τη ΔΕΥΑΖ και τους ίδιους τους προέδρους τοπικών κοινοτήτων:
Σε πρόσφατο δημοσίευμα, ο πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας Ρομιρίου περιέγραψε βλάβες που «περνάνε μήνες για να φτιαχτούν», με νερό να τρέχει στα χαντάκια και στους δρόμους — ενώ σε άλλες περιοχές (π.χ. Τραγάκι) η ΔΕΥΑΖ παρεμβαίνει ταχύτερα. Αυτή η ανομοιομορφία δείχνει ακριβώς το πρόβλημα: η επιχείρηση αντιδρά όταν φανεί η βλάβη, όχι πριν συμβεί — και κάθε μέρα καθυστέρησης είναι νερό (και ρεύμα άντλησης του νερού αυτού) που πληρώνεται και δεν τιμολογείται ποτέ.
Κάθε κυβικό νερό που αντλείται, επεξεργάζεται και διανέμεται αλλά χάνεται σε διαρροή είναι διπλό κόστος: το ίδιο το νερό, και το ρεύμα άντλησης που το έφερε ως εκεί (βλ. και τη ήδη δημοσιευμένη προμελέτη γεωτρήσεων ΔΕΥΑΖ, όπου το κόστος ρεύματος μίας και μόνο γεώτρησης εκτιμάται σε ~€48.000/έτος). Μειώνοντας τις απώλειες, μειώνεται αυτόματα και η ανάγκη άντλησης — άρα και το κόστος ρεύματος γεωτρήσεων.
Δεν χρειάζεται να καλυφθεί όλο το δίκτυο ταυτόχρονα. Ξεκινώντας από τα σημεία με ιστορικό συχνών βλαβών (π.χ. Τραγάκι, Ρομίρι, όσα αναφέρονται ήδη σε δημοσιεύματα) και τους κεντρικούς αγωγούς μεγάλης παροχής, ο Δήμος/ΔΕΥΑΖ θα είχε άμεση εικόνα του «ποιο σημείο διαρρέει τώρα» αντί να περιμένει τηλεφώνημα πολίτη — μετατρέποντας τη συντήρηση από αντιδραστική σε προληπτική.
Οι ίδιοι αισθητήρες θα μπορούσαν να μεταφέρουν δεδομένα μέσω του δικτύου LoRaWAN που προτείνεται στην ιδέα δικτύου LoRa Δήμου — μοιράζοντας το κόστος επικοινωνίας/υποδομής με τις άλλες εφαρμογές (μυοκτονία, κάδοι) αντί να χτιστεί ξεχωριστό δίκτυο μόνο για αυτό.
Τι χρειάζεται προσοχή πριν προχωρήσει: το πραγματικό ποσοστό απωλειών (NRW) της ΔΕΥΑΖ δεν είναι δημόσια γνωστό — χρειάζεται πρώτα ένα υδατικό ισοζύγιο (water balance) από την ίδια την επιχείρηση, ώστε να φανεί πόσο νερό μπαίνει στο δίκτυο έναντι πόσο τιμολογείται, και πόσο από τη διαφορά οφείλεται σε πραγματικές διαρροές (έναντι κλοπών/λαθών μέτρησης). Χωρίς αυτό το στοιχείο δεν μπορεί να υπολογιστεί αξιόπιστη απόσβεση — παρόλο που ακόμη και μια μερική κάλυψη στα πιο προβληματικά σημεία θα έδειχνε γρήγορα αποτέλεσμα.
Πιθανές πηγές χρηματοδότησης
Η μείωση απωλειών νερού είναι από τους πιο δημοφιλείς άξονες χρηματοδότησης ΔΕΥΑ διεθνώς και εθνικά — ενδεικτικά προγράμματα προς έλεγχο:
Στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0» έχουν υπάρξει κατά καιρούς δράσεις ειδικά στοχευμένες σε ΔΕΥΑ για ψηφιοποίηση δικτύου και μείωση μη τιμολογούμενου νερού (τηλεμετρία, έξυπνοι μετρητές, ανίχνευση διαρροών) — ίδια λογική με το ήδη ελεγμένο πρόγραμμα ενεργειακής απόδοσης ΔΕΥΑ που αναφέρεται στην προμελέτη γεωτρήσεων. Χρειάζεται έλεγχος ενεργού κύκλου.
↗ greece20.gov.grΤο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ιονίων Νήσων περιλαμβάνει άξονες υποδομών ύδρευσης· η μείωση απωλειών δικτύου είναι τυπικά επιλέξιμη δράση σε αντίστοιχα ΠεΠ άλλων περιφερειών. Χρειάζεται έλεγχος τρέχουσας πρόσκλησης.
↗ ΕΥΔ Προγράμματος «Ιόνια Νησιά»Σε αντίθεση με πολλά έργα υποδομής, αυτό δεν δημιουργεί νέα δαπάνη λειτουργίας — αντικαθιστά ήδη υπαρχόν κόστος (χαμένο νερό + ρεύμα άντλησης) με μικρότερο κόστος (αισθητήρες + συντήρηση). Ακόμη και μερική κάλυψη σε λίγα κρίσιμα σημεία θα μπορούσε να αυτοχρηματοδοτηθεί από την ίδια την εξοικονόμηση, χωρίς να περιμένει εξωτερική επιδότηση.
Σχετικά: Φάκελος Αποχετευτικού Πλάνου — τεκμηριωμένο ιστορικό διαρροών, δικτύου και δικαστικών αποφάσεων· Προμελέτη ενεργειακής αυτονόμησης γεωτρήσεων ΔΕΥΑΖ — το κόστος άντλησης που θα μειωνόταν έμμεσα.