Το συμβόλαιο LED του Δήμου Ζακύνθου: 15,8 εκατ. € σε 12 χρόνια χωρίς νέο διαγωνισμό

Το 2019 ο Δήμος Ζακύνθου υπέγραψε σύμβαση 11.466.453,86 € (χωρίς ΦΠΑ) για την αντικατάσταση του δημοτικού οδοφωτισμού με LED, πληρωτέα σε 12 χρόνια αποκλειστικά από την «εξοικονόμηση ενέργειας» — χωρίς ο Δήμος να προκαταβάλει τίποτα, με εγγύηση τα ανταποδοτικά τέλη των δημοτών. Από το 2020 έχουν εκδοθεί 44 σχετικά έγγραφα πληρωμής στη Διαύγεια, τα οποία δημοσιεύουμε πλήρη παρακάτω. Το ίδιο το πρωτόκολλο παραλαβής του έργου δείχνει ότι ένα μέρος των φωτιστικών του Δήμου δεν αντικαταστάθηκε και οι εφαρμογές «Smart Cities» που περιλάμβανε η σύμβαση αναβλήθηκαν επ' αόριστον το 2020 και παραμένουν ανολοκλήρωτες, όσο γνωρίζουμε. Τον Ιούλιο του 2025 η κοινοπραξία που εκτελεί τη σύμβαση άλλαξε ένα από τα μέλη της. Αν η σύμβαση συνεχιστεί ως έχει μέχρι το 2030, ο Δήμος έχει προγραμματίσει να πληρώσει ακόμα ~6 εκατ. € χωρίς ΦΠΑ (~7,5 εκατ. € με ΦΠΑ), με βάση τον πίνακα πληρωμών της αρχικής απόφασης του 2018.

Τα στοιχεία προέρχονται από το δικό μας Παρατηρητήριο Διαύγειας και από απευθείας ανάγνωση των πρωτότυπων αποφάσεων στη Διαύγεια — συμπεριλαμβανομένων του πρακτικού έγκρισης του διαγωνισμού (2018), του ίδιου του πρωτοκόλλου οριστικής παραλαβής του έργου (2020) και της πρόσφατης τροποποίησης της σύμβασης (2025).

Τι υπέγραψε ο Δήμος

Το καλοκαίρι του 2018 η Οικονομική Επιτροπή του Δήμου Ζακύνθου (απόφαση 179/2018, 3/7/2018) ενέκρινε τους όρους διαγωνισμού για μια «Σύμβαση Παροχής Υπηρεσιών» (ΣΠΥ) 12 ετών: ένας ιδιώτης θα χρηματοδοτούσε εξ ολοκλήρου την αντικατάσταση των φωτιστικών του Δήμου με LED, θα αναλάμβανε τη συντήρηση για μια δωδεκαετία, και θα αμειβόταν αποκλειστικά από την εξοικονόμηση ενέργειας που θα πιστοποιούνταν κάθε τρίμηνο — χωρίς ο Δήμος να χρειαστεί να προκαταβάλει κεφάλαιο.

Η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης, όπως καταγράφεται στην ίδια απόφαση, ήταν 15.841.910,66 € με ΦΠΑ — εκ των οποίων 12.775.734,41 € το «οικονομικό όφελος εξοικονόμησης» για τα 12 χρόνια και 3.066.176,26 € ΦΠΑ. Ο πίνακας πληρωμών ανά έτος που περιλαμβάνει η απόφαση φτάνει μέχρι το 2030:

Πηγή: Πίνακας «ΑΜΟΙΒΕΣ ΑΝΑΔΟΧΟΥ» της απόφασης 179/2018 της Οικονομικής Επιτροπής (ΑΔΑ ΩΦΗ0ΩΡ1-Κ7Χ). Ποσά χωρίς ΦΠΑ· η αύξηση ανά έτος αντιστοιχεί στην προβλεπόμενη προσαύξηση 4% της τιμής kWh βάσης, μέχρι το ανώτατο όριο που προβλέπει η σύμβαση.

Ο μηχανισμός πληρωμής είναι σχεδιασμένος γύρω από μια σταθερή τιμή αναφοράς: η κατανάλωση «πριν» υπολογίζεται στο έτος βάσης 2016 (0,14963 €/kWh), προσαυξανόμενη κατά ανώτατο 4% τον χρόνο για όλη τη 12ετία, ανεξάρτητα από το πώς πραγματικά κινείται η τιμή του ρεύματος στην αγορά. Η «εξοικονόμηση» που πληρώνει ο Δήμος υπολογίζεται πάνω σε αυτή τη σταθερή βάση, όχι πάνω στην πραγματική τιμή ρεύματος κάθε τριμήνου — πιστοποιείται από «Ανεξάρτητο Σύμβουλο» που ορίζει ο ίδιος ο Δήμος.

Τελικά, η σύμβαση υπογράφηκε στις 8 Φεβρουαρίου 2019 (αρ. 2894/08-02-2019, ΑΔΑΜ 19SYMV004433329 στο ΚΗΜΔΗΣ) με ανάδοχο την κοινοπραξία SIREC ENERGY Α.Ε. — GLOBILED — FOTAGONLED Α.Ε., με διακριτικό τίτλο «ΚΞ ECOGLUB», σε τελική αξία 11.466.453,86 € χωρίς ΦΠΑ — χαμηλότερη από την αρχική εκτίμηση, μέσω της διαγωνιστικής διαδικασίας.

Χρονολόγιο (2016-2026)

Τι δείχνει το ίδιο το πρωτόκολλο παραλαβής

Το πρωτόκολλο οριστικής παραλαβής που ενέκρινε το Δημοτικό Συμβούλιο τον Ιούνιο του 2020 δεν είναι μια απλή τυπική έγκριση — περιέχει έναν αναλυτικό πίνακα καταμέτρησης, ο οποίος δείχνει καθαρά τι τελικά έγινε σε σχέση με τι είχε προβλεφθεί:

Πηγή: Συγκεντρωτικός πίνακας του πρωτοκόλλου παραλαβής, απόφαση Δ.Σ. 88/2020 (ΑΔΑ 6ΕΥΜΩΡ1-ΩΛ7).

Με απλά λόγια: από τα περίπου 20.000 φωτιστικά σημεία του νησιού, περίπου 3.841 (σχεδόν 1 στα 5) δεν αντικαταστάθηκαν ποτέ με LED — είτε επειδή ανήκουν σε άλλον φορέα (Περιφέρεια, Λιμενικό Ταμείο), είτε επειδή βρίσκονται σε δυσπρόσιτα ή ιδιωτικά σημεία που, όπως αναφέρει η ίδια η μελέτη, είναι «κρυφά και ξεκομμένα» από το βασικό δίκτυο λόγω της άναρχης ιστορικής διασποράς του δικτύου ηλεκτροφωτισμού πάνω στο δίκτυο της ΔΕΗ.

Στο ίδιο πρωτόκολλο, ο επικεφαλής της παράταξης «Μαζί Αλλάζουμε τη Ζάκυνθο» πρότεινε να τοποθετηθούν τα εναπομείναντα φωτιστικά σε σημεία που δεν είχαν καλυφθεί — πρόταση που δεν φαίνεται να προχώρησε σε επίσημη απόφαση στη συνέχεια, βάσει των στοιχείων που εντοπίσαμε.

Το πρωτόκολλο σημειώνει επίσης ρητά ότι «απομένει η εγκατάσταση των πιλοτικών εφαρμογών smart cities, που δεν έχουν υποδειχθεί από τον δήμο, τα τελικά σημεία εγκατάστασής τους». Το Δημοτικό Συμβούλιο ανέβαλε αυτό το κομμάτι, με δέσμευση της αναδόχου να το υλοποιήσει «χωρίς καμία επιβάρυνση για τον Δήμο» όποτε ο Δήμος όριζε τα σημεία. Δεν εντοπίσαμε στη Διαύγεια μεταγενέστερη απόφαση που να δείχνει ότι αυτό ολοκληρώθηκε.

Μητρώο πληρωμών

Σημείωση διαφάνειας: Ο πίνακας που ακολουθεί περιλαμβάνει και τα 44 έγγραφα που εντοπίσαμε στη Διαύγεια για το ΑΦΜ της κοινοπραξίας (997281062), με το ποσό όπως προκύπτει από ανάγνωση του πεδίου «Σύν Εντ/τος» κάθε χρηματικού εντάλματος. Δεν δημοσιεύουμε συνολικό άθροισμα — η αλυσίδα ακυρώσεων και επανεκδόσεων ενταλμάτων (βλ. σημειώσεις στον πίνακα) κάνει ένα απλό άθροισμα αναξιόπιστο χωρίς έναν-έναν έλεγχο, ώστε να μην διπλομετρηθεί καμία πληρωμή. Δύο τουλάχιστον εγγραφές (2021-03-01/03-09 και 2026-05-18) είναι ακύρωση/επανέκδοση της ίδιας πληρωμής, όχι νέο ποσό. Τέσσερα έγγραφα είναι μηνιαία «πρωτόκολλα ταμειακής υπηρεσίας» χωρίς ίδιο ποσό πληρωμής προς την κοινοπραξία. Δημοσιεύουμε τον πλήρη, ανεπεξέργαστο πίνακα ώστε να μπορεί ο καθένας να τον ελέγξει.

Πλήρης κατάλογος των 44 εγγράφων, χωρίς επιλογή. Κάθε ΑΔΑ συνδέεται με το πρωτότυπο έγγραφο στη Διαύγεια. «Τιμ.» = αριθμός τιμολογίου παρόχου, όπου αναγράφεται στο ένταλμα — χρησιμεύει για τον εντοπισμό ενταλμάτων που αφορούν το ίδιο τιμολόγιο. ΚΑΕ 20.6279.003 = κύρια γραμμή της σύμβασης έως το 2025· ΚΑΕ 020.2420289001 = νέα γραμμή από το 2026· ΚΑΕ 20.8113.001 = κοινός λογαριασμός «Αμοιβές και έξοδα τρίτων» που εξυπηρετεί και άλλες συμβάσεις του Δήμου, όχι μόνο αυτή.

Η τροποποίηση του 2025

Στις 16 Ιουλίου 2025, η Δημοτική Επιτροπή του Δήμου Ζακύνθου συνεδρίασε και ενέκρινε — με ψήφους 4 υπέρ και 2 κατά (Κ. Πέττας, Δ. Μουδάκης) — την «1η τροποποίηση» της σύμβασης του 2019. Το αντικείμενο της τροποποίησης δεν αφορούσε το κόστος ή το έργο, αλλά τη σύνθεση της αναδόχου κοινοπραξίας: το μέλος «ΓΚΛΟΜΠΙΤΕΛ Εμπορία Ανάπτυξη Τηλεπικοινωνιακών Συστημάτων Α.Ε.» αντικαταστάθηκε από τη «NURO SOLUTIONS Μονοπρόσωπη Α.Ε.», ενώ τα άλλα δύο μέλη (SIREC ENERGY Α.Ε. και FOTAGONLED Α.Ε.) παρέμειναν αμετάβλητα.

Η εισήγηση προς τη Δημοτική Επιτροπή διαβεβαίωνε ότι η αλλαγή γίνεται «χωρίς καμία μεταβολή του φυσικού ή οικονομικού αντικειμένου της σύμβασης και των όρων της». Τέτοιες αλλαγές στη σύνθεση αναδόχων κοινοπραξιών επιτρέπονται από τον Ν. 4412/2016 όταν δεν αλλάζουν ουσιωδώς τη σύμβαση, και δεν απαιτούν νέο διαγωνισμό — είναι όμως ακριβώς το σημείο όπου, σύμφωνα με δημοσιεύματα για αντίστοιχες συμβάσεις σε άλλους δήμους (βλ. παρακάτω), εντοπίζονται τα λιγότερο διαφανή σημεία αυτών των μακροχρόνιων συμβάσεων.

Τι θα κόστιζε να το αγοράσουμε

Γνωρίζουμε την ακριβή σύνθεση του εξοπλισμού που τελικά εγκαταστάθηκε — προκύπτει από τον συγκεντρωτικό πίνακα του ίδιου του πρωτοκόλλου παραλαβής (απόφαση Δ.Σ. 88/2020), ανά τύπο και ισχύ φωτιστικού, με κωδικούς προϊόντος GLOBILED. Σημαντική διευκρίνιση πριν τους αριθμούς: η σύμβαση δεν αντικατέστησε ιστούς — άλλαξε μόνο το φωτιστικό/λαμπτήρα πάνω στους υπάρχοντες ιστούς του δικτύου ΔΕΗ. Αυτό σημαίνει ότι η σωστή σύγκριση δεν είναι με «πλήρη υποδομή οδοφωτισμού», αλλά ειδικά με την τιμή αγοράς λιανικής των ίδιων των φωτιστικών σωμάτων/λαμπτήρων — κάτι που μπορούμε να ελέγξουμε απευθείας σε online καταστήματα ηλεκτρολογικού υλικού.

Δύο τιμές είναι επιβεβαιωμένες απευθείας από πραγματικές online τιμές λιανικής σε ελληνικά καταστήματα: το φωτιστικό δρόμου 57W (σχεδόν ταυτόσημη προδιαγραφή με το προϊόν Philips 57W/6130lm/IP65 στο meidanis.gr, 74,55 €), και ο λαμπτήρας 22W/27W (τιμή 27 € σε πραγματικό διαγωνισμό προμήθειας ηλεκτρολογικού υλικού του Δήμου Αγίας Βαρβάρας, 2025, για αντίστοιχη «ΛΑΜΠΑ LED HPMV ≤27W»). Οι υπόλοιπες τιμές είναι εκτιμήσεις με παρεμβολή γύρω από αυτά τα δύο σταθερά σημεία αναφοράς, όχι επιβεβαιωμένες προσφορές — το σημειώνουμε με «~».

Το ~611.100 € αφορά αποκλειστικά τα «γυμνά» φωτιστικά σώματα/λαμπτήρες σε τιμή λιανικής — όχι τη σύμβαση στο σύνολό της. Δεν συμπεριλαμβάνει: εργατικά εγκατάστασης σε 16.234 σημεία σε όλο το νησί, το «Ολοκληρωμένο Σύστημα Τηλεελέγχου – Τηλεδιαχείρισης & Ελέγχου Ενέργειας» (LMS), το «Σύστημα Προληπτικής, Περιοδικής & Επεμβατικής Συντήρησης» (CMMS), ούτε τη 12ετή χρηματοδότηση/συντήρηση/εγγύηση απόδοσης που περιλαμβάνει η σύμβαση. Δεν είναι επομένως ίδιο αντικείμενο με τα 11.466.453,86 € (χωρίς ΦΠΑ) της σύμβασης — θα ήταν εσφαλμένο να πούμε «η σύμβαση κόστισε 18 φορές παραπάνω από ό,τι έπρεπε». Το δείχνουμε γιατί απαντά σε ένα συγκεκριμένο ερώτημα: πόσο κοστίζει σήμερα, σε πραγματική τιμή αγοράς, το ίδιο ακριβώς υλικό που εγκαταστάθηκε. Η διαφορά ανάμεσα σε αυτό το ποσό και τη συνολική αξία της σύμβασης είναι το κόστος της χρηματοδότησης, της εργασίας εγκατάστασης, του λογισμικού, της συντήρησης 12 ετών και του περιθωρίου κέρδους της κοινοπραξίας μαζί — ένα σύνολο ~10,85 εκατ. €, το οποίο δεν αναλύεται πουθενά δημόσια στα έγγραφα που έχουμε δει, ανά συνιστώσα.

Τι επιλογές έχει σήμερα ο Δήμος

Δεν υπάρχει, από όσα διαβάσαμε στη σύμβαση, ρήτρα μονομερούς πρόωρης λύσης χωρίς αιτιολογία υπέρ του Δήμου. Το άρθρο περί καταγγελίας παραπέμπει στο άρθρο 133 του Ν. 4412/2016: ο Δήμος μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση μόνο αν ο ανάδοχος παραβιάζει υπαίτια τις υποχρεώσεις του και δεν τις θεραπεύει, αν πτωχεύσει ή τεθεί υπό εκκαθάριση, ή αν δικαστήριο της ΕΕ κρίνει εκ των υστέρων ότι η ανάθεση έγινε κατά παράβαση του ενωσιακού δικαίου. Καταγγελία χωρίς να συντρέχει κάποιος από αυτούς τους λόγους θα εξέθετε πιθανότατα τον Δήμο σε αξίωση αποζημίωσης από την κοινοπραξία για το διαφυγόν κέρδος της — κάτι που, με δεδομένο το υπόλοιπο των ~6 εκατ. € που προγραμματίζεται μέχρι το 2030, δεν είναι αμελητέο ρίσκο. Ως εκ τούτου, ένα απλό «σταματάμε τη σύμβαση τώρα» δεν είναι ρεαλιστική επιλογή χωρίς νομική τεκμηρίωση συγκεκριμένης παράβασης.

Η ίδια η σύμβαση προβλέπει όμως δύο νόμιμα κανάλια που θα άξιζε να ενεργοποιηθούν:

• Ρήτρα αναθεώρησης ανά 24 μήνες (όρος 15 του Παραρτήματος Τεχνικών Προδιαγραφών): ο ανάδοχος δικαιούται να υποβάλλει προτάσεις ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών — αλλά τίποτα δεν εμποδίζει τον Δήμο να ζητήσει επίσημα από την Επιβλέπουσα Υπηρεσία και τον Ανεξάρτητο Σύμβουλο μια επανεξέταση της τεχνολογικής βάσης της σύμβασης, δεδομένου ότι η τεχνολογία LED έχει φθηνύνει σημαντικά και βελτιωθεί σε απόδοση (lm/W) από το 2018 που έγινε ο σχεδιασμός. Αν η τιμή αναφοράς kWh και το κόστος εξοπλισμού της σύμβασης παραμένουν «κλειδωμένα» σε παραδοχές του 2016-2018, ο Δήμος έχει συμφέρον να ζητήσει επίσημη επανατιμολόγηση.
• Ελάχιστη εγγυημένη εξοικονόμηση 50% (όρος 16): είναι το πραγματικό συμβατικό «πάτωμα» — χαμηλότερο από το 70,67% της αρχικής προσφοράς. Αν οι τριμηνιαίες πιστοποιήσεις δείχνουν απόδοση κοντά στο ελάχιστο και όχι στο υποσχεθέν, αυτό είναι έδαφος για επίσημη αμφισβήτηση δεδομένων, όχι απαραίτητα για καταγγελία. Το πρόβλημα είναι ότι δεν μπορούμε σήμερα να ελέγξουμε ποιο από τα δύο ισχύει. Κάθε χρηματικό ένταλμα πληρωμής αναφέρει ως δικαιολογητικό ένα «Πιστοποιητικό Τριμηνιαίας Εξοικονόμησης» — αλλά αναζητήσαμε αυτά τα πιστοποιητικά στη Διαύγεια και δεν εντοπίσαμε κανένα αναρτημένο ξεχωριστά· αναφέρονται μόνο ως εσωτερικό δικαιολογητικό μέσα στα εντάλματα, χωρίς τον αριθμό ή το ποσοστό εξοικονόμησης να δημοσιοποιείται. Αυτό είναι ακριβώς το έγγραφο που θα έδειχνε αν ο Δήμος παίρνει το 70,67% που υποσχέθηκε η προσφορά ή κάτι πιο κοντά στο «πάτωμα» του 50% — και είναι ένα λογικό πρώτο αίτημα δημόσιας πρόσβασης σε έγγραφα προς τη ΔΤΥ του Δήμου.

Πέρα από τη νομική διάσταση, υπάρχουν σενάρια που ο Δήμος θα μπορούσε να διερευνήσει παράλληλα με την υφιστάμενη σύμβαση, χωρίς να τη διαρρήξει:

• Τα 3.841 φωτιστικά εκτός σύμβασης. Αυτά δεν καλύπτονται καθόλου από τον ανάδοχο — ο Δήμος είναι ήδη ελεύθερος να τα αναβαθμίσει μόνος του, με σημερινές τιμές LED (σημαντικά χαμηλότερες ανά lumen απ' ό,τι το 2018) ή μέσω άλλου χρηματοδοτικού εργαλείου (π.χ. «Αντώνης Τρίτσης», ΕΣΠΑ Ιονίων Νήσων), χωρίς να εμπλέκεται καθόλου η κοινοπραξία. Αυτό είναι το πιο άμεσα αξιοποιήσιμο κομμάτι.
• Φωτοβολταϊκά / αυτόνομοι ιστοί σε αγροτικές-ορεινές περιοχές. Για ακριβώς τα σημεία που η μελέτη περιγράφει ως «κρυφά και ξεκομμένα» από το βασικό δίκτυο ΔΕΗ — όπου το κόστος σύνδεσης δικτύου είναι το εμπόδιο, όχι το φωτιστικό αυτό καθαυτό — αυτόνομα φωτιστικά με φωτοβολταϊκό/μπαταρία μπορεί να είναι φθηνότερη λύση από την επέκταση δικτύου, και και πάλι εκτός του πεδίου της υπάρχουσας σύμβασης.
• Ολοκλήρωση ή επίσημη οριστική ματαίωση του Smart Cities σκέλους. Η σύμβαση προβλέπει ότι η εγκατάσταση θα γίνει «χωρίς καμία επιβάρυνση για τον Δήμο» — αυτό είναι ήδη πληρωμένο μέσα στην αξία της σύμβασης. Το να μείνει επ' αόριστον σε εκκρεμότητα δεν εξοικονομεί χρήματα· απλώς αφήνει ανεκμετάλλευτο κάτι που ο Δήμος έχει ήδη πληρώσει.

Μια διευκρίνιση που αξίζει να γίνει ρητά, γιατί είναι εύλογη ερώτηση: τι θα γινόταν αν προσθέταμε φωτοβολταϊκό σε κάθε ιστό/φωτιστικό (αυτόνομα «solar street lights») ώστε να «κατεβάσουμε» τον λογαριασμό; Δύο διαφορετικά πράγματα μπλέκονται εδώ, και αξίζει να τα ξεχωρίσουμε:

• Η αμοιβή του αναδόχου δεν υπολογίζεται στον πραγματικό λογαριασμό ΔΕΗ. Υπολογίζεται σε έναν καθαρά συμβατικό τύπο: (κατανάλωση kWh που «εξοικονομείται» σε σχέση με το έτος βάσης 2016) × (σταθερή τιμή αναφοράς 0,14963 €/kWh, προσαυξανόμενη έως 4%/έτος για όλη τη 12ετία) — μια τιμή «κλειδωμένη» από το 2018. Η σύμβαση δεν αναφέρει καθόλου φωτοβολταϊκά, net metering ή αυτόνομη τροφοδοσία σε καμία από τις 106 σελίδες της· το σενάριο απλά δεν είχε προβλεφθεί. Αυτό σημαίνει ότι η προσθήκη φωτοβολταϊκών στα ήδη υπάρχοντα, καλυμμένα από τη σύμβαση φωτιστικά δεν θα μείωνε το ποσό που οφείλει ο Δήμος στην κοινοπραξία — το ποσό αυτό είναι ήδη «κλειδωμένο» στον τύπο, ανεξάρτητα από το πόσο ρεύμα πραγματικά καταναλώνουν πλέον τα φωτιστικά. Επιπλέον, η ευθύνη λειτουργίας-συντήρησης παραμένει 100% της αναδόχου για όλη τη 12ετία (όρος 19 του Παραρτήματος) — μονομερής προσθήκη εξοπλισμού στα υπάρχοντα φωτιστικά από τον Δήμο θα ήθελε πιθανότατα συνεννόηση μέσω της ρήτρας αναθεώρησης, όχι μόνο τεχνική εγκατάσταση.
• Για τα φωτιστικά εκτός σύμβασης, το αντίθετο ισχύει. Εκεί ο Δήμος έχει πλήρη ελευθερία. Αυτόνομα φωτιστικά με φωτοβολταϊκό/μπαταρία (χωρίς καμία σύνδεση δικτύου ΔΕΗ) είναι ήδη ώριμη, δοκιμασμένη τεχνολογία — και ταιριάζουν ακριβώς στο προφίλ των σημείων που η μελέτη του 2018 περιγράφει ως «κρυφά και ξεκομμένα» από το βασικό δίκτυο, όπου το κόστος σύνδεσης δικτύου (όχι το φωτιστικό αυτό καθαυτό) είναι το εμπόδιο. Εκεί μπορεί να είναι φθηνότερη λύση από την επέκταση δικτύου, και μειώνει πραγματικά τον λογαριασμό ΔΕΗ του Δήμου — ο οποίος είναι ξεχωριστή γραμμή προϋπολογισμού (ΚΑΕ 20.6211, «Αντίτιμο ηλεκτρικού ρεύματος για φωτισμό οδών», προϋπολογισμού 1,2 εκατ. €/έτος), εντελώς εκτός του πεδίου της σύμβασης με την κοινοπραξία.

Το ρεαλιστικό συμπέρασμα δεν είναι «ακυρώνουμε τη σύμβαση και γλιτώνουμε 6 εκατ. €» — αυτό το ποσό είναι ήδη προγραμματισμένο και νομικά δεσμευμένο, με σοβαρό κόστος αν παραβιαστεί μονομερώς. Το ρεαλιστικό κέρδος βρίσκεται σε τρία σημεία που δεν απαιτούν καταγγελία: στα φωτιστικά εκτός σύμβασης (όπου ο Δήμος έχει ήδη πλήρη ελευθερία κινήσεων με σημερινές, χαμηλότερες τιμές LED), στην επίσημη επανατιμολόγηση μέσω της ρήτρας αναθεώρησης του 24μήνου, και στην απαίτηση πλήρους πιστοποίησης της εξοικονόμησης έναντι του 70,67% — όχι μόνο του «πατώματος» του 50%.

Πώς θα το κάναμε εμείς — δύο σενάρια με ίδια μέσα

Οι Πολίτες Ζακύνθου δεν έχουμε παράταξη στο σημερινό Δημοτικό Συμβούλιο και δεν αποφασίσαμε εμείς τη σύμβαση του 2019. Έχουμε όμως άποψη για το πώς θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται το χρήμα των δημοτών σε ένα έργο σαν αυτό, και τη στηρίζουμε με αριθμούς — όχι με σύνθημα. Κοστολογήσαμε δύο σενάρια «ίδια μέσα», με την ίδια μεθοδολογία που χρησιμοποιήσαμε και στη μελέτη μας για την αποκομιδή: πραγματικό μισθολόγιο του Ν. 4354/2015, τεκμηριωμένες τιμές αγοράς εξοπλισμού, χωρίς παραδοχές «στον αέρα».

Πώς προκύπτει το «εγκατεστημένο» κόστος από τη γυμνή τιμή λιανικής: στη γυμνή τιμή (611.100 €) προσθέσαμε ενδεικτικά: εργατικά εγκατάστασης 16.234 σημείων (~35 €/σημείο, ~568.000 €), απόθεμα εγγύησης/ανταλλακτικών 15% (~92.000 €), λογισμικό τηλεδιαχείρισης-συντήρησης εφάπαξ (~400.000 €, ενδεικτική εκτίμηση για δίκτυο αυτής της κλίμακας), και περιθώριο διαχείρισης έργου/κέρδους αναδόχου 15% επί του συνόλου (~251.000 €) — συνολικός πολλαπλασιαστής ~3,1× πάνω από τη γυμνή τιμή λιανικής. Είναι δική μας εκτίμηση, όχι επίσημη προσφορά προμηθευτή, και τη δηλώνουμε ρητά ως τέτοια.

Η ειλικρινής ανάγνωση αυτού του σεναρίου: ακόμα και με γενναιόδωρο περιθώριο για εγκατάσταση, εγγύηση, λογισμικό και κέρδος αναδόχου πάνω στη γυμνή τιμή αγοράς, το δικό μας σενάριο ίδιων μέσων για ολόκληρη τη 12ετία (εξοπλισμός + προσωπικό + αναλώσιμα) διαμορφώνεται γύρω στα 4,3 εκατ. € — περίπου 7,15 εκατ. € λιγότερα από την υπογεγραμμένη αξία της σύμβασης (11,47 εκατ. € χωρίς ΦΠΑ). Η διαφορά αυτή αντιστοιχεί ουσιαστικά στο κόστος της 12ετούς χρηματοδότησης μέσω τρίτου (αντί απευθείας δανεισμού/ΕΣΠΑ του Δήμου) και στο περιθώριο κέρδους μιας ιδιωτικής κοινοπραξίας πάνω από το λειτουργικό κόστος — κάτι απόλυτα νόμιμο σε μια Σύμβαση Ενεργειακής Απόδοσης, αλλά που ο δημότης πληρώνει χωρίς να το βλέπει ξεχωριστά πουθενά. Παράλληλα, με ίδια μέσα ο Δήμος θα ήξερε ακριβώς τι πληρώνει, θα είχε μόνιμο προσωπικό με λογοδοσία σε αυτόν και όχι σε ιδιωτικό ανάδοχο, δεν θα υπήρχε «κλειδωμένος» τύπος εξοικονόμησης αδιαφανής στον δημότη, και —όπως δείξαμε παραπάνω— δεν θα έμενε το 19% του δικτύου εκτός κάλυψης.

Σενάριο Β — Πενταετές σχέδιο ίδιων μέσων, 2026-2030, στα ίδια χρόνια που απομένουν στη σύμβαση

Αντί για ένα άθροισμα, κοστολογήσαμε ένα ρεαλιστικό φασικό σχέδιο — τι θα έκανε ο Δήμος χρόνο με τον χρόνο, με το ίδιο μόνιμο συνεργείο (5 Ηλεκτρολόγοι ΔΕ + 1 επόπτης, ~199.500 €/έτος κόστος προσωπικού και αναλωσίμων), αν αναλάμβανε τη συντήρηση και την κάλυψη των εκτός σύμβασης φωτιστικών μόνος του, στα ίδια πέντε χρόνια (2026-2030) που απομένουν στη σημερινή σύμβαση:

• 2026-2027 — Κάλυψη του κενού: το συνεργείο εγκαθιστά νέα φωτιστικά LED σύγχρονης τεχνολογίας (φθηνότερα ανά lumen απ' ό,τι το 2018) στα 3.841 φωτιστικά που η υπάρχουσα σύμβαση ποτέ δεν κάλυψε — μοιρασμένα σε δύο έτη.
• 2028-2030 — Μετάβαση σε αυτόνομα Φ/Β: αντί να συνεχίσει με φωτιστικά δικτύου στα πιο απομακρυσμένα σημεία, ο Δήμος ξεκινά σταδιακή αντικατάσταση ~2.000 φωτιστικών (τα πιο «κρυφά και ξεκομμένα» από το δίκτυο ΔΕΗ, κατά τη διατύπωση της μελέτης του 2018) με αυτόνομα φωτιστικά φωτοβολταϊκού/μπαταρίας — υψηλότερο αρχικό κόστος τεμαχίου, αλλά μηδενικό κόστος σύνδεσης δικτύου και μηδενικός λογαριασμός ρεύματος εφεξής.

«Ίδια μέσα» = κόστος προσωπικού/αναλωσίμων του έτους (~199.500 €) + εξοπλισμός σε εκτιμώμενη «εγκατεστημένη» τιμή: LED ~118 €/τεμάχιο (γυμνή τιμή λιανικής ~37,64 €/τεμάχιο μέσος όρος, με τον ίδιο πολλαπλασιαστή ~3,1× εγκατάστασης/εγγύησης που εξηγούμε παραπάνω) και αυτόνομα φωτιστικά Φ/Β ~225 €/τεμάχιο (γυμνή τιμή λιανικής ~150 €, με μικρότερο πολλαπλασιαστή αφού δεν χρειάζονται σύνδεση δικτύου). Η στήλη «ΣΕΑ σύμβαση» είναι ο προγραμματισμένος όρος αμοιβής της υπάρχουσας σύμβασης για το ίδιο έτος, από τον πίνακα της απόφασης 179/2018 — αφορά μόνο τα ήδη καλυμμένα φωτιστικά, ενώ το σενάριο «ίδια μέσα» καλύπτει επιπλέον και τα εκτός σύμβασης. Δεν είναι, συνεπώς, απόλυτα «ίδιο αντικείμενο» — το σημειώνουμε ρητά.

Και τα δύο σενάρια είναι ενδεικτικοί υπολογισμοί, όχι μελέτη σκοπιμότητας πλήρους αξιοπιστίας. Οι τιμές γυμνής λιανικής (37,64 €/τεμ. μέσος όρος LED, 150 €/τεμ. αυτόνομο Φ/Β) είναι πραγματικές, επαληθεύσιμες σε online καταστήματα και σε πραγματικό διαγωνισμό δήμου — δεν είναι εικασία. Ο πολλαπλασιαστής «εγκατεστημένου κόστους» (~3,1× για LED, ~1,5× για Φ/Β) είναι όμως δική μας εκτίμηση για ό,τι δεν φαίνεται στη γυμνή τιμή (εργατικά, εγγύηση, λογισμικό, διαχείριση έργου) — δεν προέρχεται από επίσημη προσφορά. Ο όρος σύγκρισης της σημερινής σύμβασης δεν διαχωρίζει επίσης «απόσβεση εξοπλισμού» από «λειτουργικό κόστος και κέρδος αναδόχου» — η αμοιβή της κοινοπραξίας καλύπτει όλα αυτά μαζί σε έναν ενιαίο τύπο εξοικονόμησης. Το δημοσιεύουμε ως τεκμηριωμένο σημείο εκκίνησης δημόσιου διαλόγου, με τις πηγές της κάθε τιμής ρητά δηλωμένες — και ζητάμε από τον Δήμο, στο αίτημα δημόσιων εγγράφων που καταθέτουμε, την ανάλυση κόστους που θα επέτρεπε ακριβέστερο υπολογισμό.

Αυτό πιστεύουμε: όταν ο Δήμος αναλαμβάνει ο ίδιος μια υπηρεσία με μόνιμο προσωπικό, ξέρει τι πληρώνει, ελέγχει την ποιότητα, και το χρήμα μένει στην τοπική οικονομία ως μισθοί σε κατοίκους του νησιού — αντί για αμοιβή ιδιώτη με αδιαφανή τύπο υπολογισμού. Είναι η ίδια λογική που εφαρμόσαμε στην αποκομιδή απορριμμάτων, όπου η σύγκριση ίδιων μέσων έδειξε 540.201 €/έτος εξοικονόμηση και 64 θέσεις εργασίας. Εδώ, με τεκμηριωμένες τιμές αγοράς αντί για το εθνικό σημείο αναφοράς μιας τεράστιας ΣΕΑ σύμβασης, η εικόνα δείχνει ακόμα μεγαλύτερο περιθώριο: δημόσιο χρήμα σε 12ετή δέσμευση χρειάζεται περιοδικό δημόσιο έλεγχο και σχέδιο εξόδου, όχι σιωπηρή συνέχιση ως το 2030.

Δεν είναι μόνο η Ζάκυνθος

Δημοσίευμα του Δαμιανού Αθανασίου στη «Δημοκρατική της Ρόδου» (3/9/2026), με αφορμή έκτακτο δημοσιονομικό έλεγχο στη σύμβαση των 25,2 εκατ. € της Ρόδου, χαρτογραφεί το ίδιο ακριβώς μοντέλο 12ετούς αποπληρωμής από εξοικονόμηση ενέργειας σε τουλάχιστον έξι δήμους: Ρόδο, Λέρο, Σέρρες, Σαλαμίνα, Ιωάννινα και Ζάκυνθο. Το δημοσίευμα καταγράφει, ανά περίπτωση:

• Λέρος: η Δημοσιονομική Υπηρεσία Δωδεκανήσου εντόπισε μη νόμιμη δαπάνη 764.251 €.
• Σέρρες: διαγωνισμός με μία μόνο προσφορά (19,7% πάνω από τον προϋπολογισμό), καθυστέρηση ενεργοποίησης ενός έτους.
• Σαλαμίνα: η σύμβαση υπογράφηκε λίγους μήνες πριν τις εκλογές, το έργο δεν έχει ξεκινήσει, ο ανάδοχος την κατήγγειλε ζητώντας αποζημίωση σχεδόν 2 εκατ. €, εκκρεμεί προσφυγή στο ΣτΕ.
• Ζάκυνθος: κατά το δημοσίευμα, ο νεοεκλεγής δήμαρχος δήλωσε τον Οκτώβριο του 2019 πρόθεση καταγγελίας για «κακοτεχνίες και ψευδή στοιχεία στον υπολογισμό του οφέλους», αλλά το δημοτικό συμβούλιο ενέκρινε το πρωτόκολλο παραλαβής τον Ιούνιο του 2020 παρά τις αντιρρήσεις του.
• Ραφήνα: τον Δεκέμβριο του 2024 καταγγέλθηκε ότι ορεινοί οικισμοί έμειναν στο σκοτάδι.

Το δημοσίευμα σημειώνει επίσης ότι, ήδη από το 2019, ανταγωνίστριες εταιρείες και νέοι δήμαρχοι σε διάφορους δήμους έκαναν λόγο για κατανομή περίπου 80% του οφέλους στον ανάδοχο και 20% στον δήμο, και ότι τον Οκτώβριο του 2021 δημοσιεύματα ανέφεραν εφόδους της Επιτροπής Ανταγωνισμού σε εταιρείες του κλάδου. Καταγράφει ακόμη ότι σε κανέναν από τους δήμους που εξέτασε δεν εκτελέστηκε η αντίστοιχη σύμβαση ομαλά από την αρχή έως το τέλος.

Το κομμάτι αυτής της ενότητας που αφορά την πρόθεση καταγγελίας του 2019 βασίζεται στο δημοσίευμα της «Δημοκρατικής της Ρόδου» (η οποία με τη σειρά της παραπέμπει σε ρεπορτάζ της «Καθημερινής» της εποχής) και δεν το έχουμε επιβεβαιώσει ανεξάρτητα σε πρωτογενές έγγραφο της περιόδου εκείνης.

Τι βρήκαμε — και τι δεν βρήκαμε — για την κοινοπραξία

Ερευνήσαμε επίσης αν η GLOBILED, η SIREC ENERGY ή η FOTAGONLED έχουν καταδικαστεί ή τιμωρηθεί από δικαστήριο ή ρυθμιστική αρχή. Δεν εντοπίσαμε καμία τέτοια απόφαση. Υπάρχουν δημοσιεύματα (Απρίλιος 2026, «Η Φωνή της Σαλαμίνας») που θέτουν ερωτήματα για την offshore ιδιοκτησιακή διάρθρωση της GLOBILED (μητρική κυπριακή εταιρεία, με ιστορικό δεσμό με εταιρεία στις Βρετανικές Παρθένες Νήσους) υπό το πρίσμα του Ν. 3310/2005 περί περιορισμών offshore εταιρειών σε δημόσιες συμβάσεις — πρόκειται όμως για δημοσιογραφικά ερωτήματα, όχι για ευρήματα δικαστηρίου ή αρχής. Σε διαγωνισμό της Περιφέρειας Ηλείας, η GLOBILED αποκλείστηκε για τυπικό ζήτημα πιστοποιητικού και προσέφυγε η ίδια δικαστικά κατά του αποκλεισμού της — υπόθεση που η εταιρεία διεκδικεί ότι θα δικαιωθεί, όχι καταδίκη εις βάρος της. Δεν εντοπίσαμε απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού με αντικείμενο συγκεκριμένα τη GLOBILED, τη SIREC ENERGY ή τη FOTAGONLED, παρότι δημοσιεύματα του 2021 ανέφεραν γενικόλογα εφόδους σε «εταιρείες του κλάδου» οδοφωτισμού.

Το ερώτημα που μένει

Δεν αμφισβητούμε ότι ο δημοτικός φωτισμός χρειαζόταν αναβάθμιση — οι παλιοί λαμπτήρες που περιγράφει η ίδια η μελέτη του 2018 (διάρκεια ζωής που μειώνεται 60% στις 5.000 ώρες, συχνές βλάβες) ήταν πραγματικό πρόβλημα. Το ερώτημα που θέτουμε αφορά το αν το συγκεκριμένο χρηματοοικονομικό μοντέλο, δεμένο σε 12 χρόνια και σε ανταποδοτικά τέλη, ήταν η φθηνότερη ή η πιο διαφανής επιλογή — και αν ο Δήμος έχει σήμερα εργαλεία να το αξιολογήσει ανεξάρτητα:

1. Δημοσιοποιούνται οι τριμηνιαίες Εκθέσεις Επαλήθευσης του Ανεξάρτητου Συμβούλου, ώστε ο δημότης να μπορεί να δει αν επιτεύχθηκε πράγματι το 70,67% εξοικονόμησης που υποσχέθηκε η προσφορά;
2. Θα καλυφθούν ποτέ τα 3.841 φωτιστικά που εξαιρέθηκαν από την αντικατάσταση, και ποιος θα αναλάβει το κόστος — ο Δήμος ή η κοινοπραξία, όπως είχε δεσμευτεί το 2020;
3. Τι απέγιναν οι εφαρμογές Smart Cities που περιλαμβάνει η σύμβαση από το 2018, και για τις οποίες ο Δήμος δεν έχει ακόμα υποδείξει σημεία εγκατάστασης έξι χρόνια μετά;
4. Έχει γίνει ποτέ ανεξάρτητη μελέτη κόστους-οφέλους που να συγκρίνει το μοντέλο ΣΕΑ με μια απευθείας δημόσια χρηματοδότηση (π.χ. ΕΣΠΑ, «Αντώνης Τρίτσης», δανεισμό) για την ίδια αναβάθμιση;

Όλα τα στοιχεία αυτού του άρθρου είναι δημόσια — αναρτημένα στη Διαύγεια εκ του νόμου. Δημοσιεύουμε το άρθρο ώστε κάθε πολίτης, δημοσιογράφος ή ελεγκτική αρχή να μπορεί να κάνει τη δική του ανάγνωση.

---

Πηγές & μέθοδος

Τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν από το Παρατηρητήριο Διαύγειας των Πολιτών Ζακύνθου και από απευθείας ανάγνωση των πρωτότυπων PDF στη Διαύγεια (diavgeia.gov.gr).

• Απόφαση Ο.Ε. 179/2018 — Έγκριση δαπάνης & όρων διαγωνισμού (3/7/2018)
• Απόφαση Δ.Σ. 88/2020 — Έγκριση πρωτοκόλλου οριστικής παραλαβής (1-2/6/2020)
• Απόφαση Δημ. Επιτροπής 299/2025 — 1η τροποποίηση σύμβασης (16/7/2025)
• Χρηματικό ένταλμα 30/6/2026 — 27ος τριμηνιαίος λογαριασμός
• Δαμιανός Αθανασίου, «Ο χάρτης των συμβάσεων LED αποκαλύπτει τα ίδια ερωτήματα», Δημοκρατική της Ρόδου (3/9/2026)
• Παρατηρητήριο Διαύγειας — Πολίτες Ζακύνθου

Το άρθρο βασίζεται σε δημόσια αναρτημένα έγγραφα στη Διαύγεια και σε ένα δημοσίευμα τρίτου μέσου για το εθνικό πλαίσιο, το οποίο αναφέρεται ρητά ως τέτοιο. Όπου τα στοιχεία δεν επαρκούσαν για να τεκμηριωθεί ισχυρισμός ανεξάρτητα, το σημειώνουμε ρητά ως ανοιχτό ερώτημα ή ως απόδοση σε πηγή, όχι ως δικό μας τεκμηριωμένο συμπέρασμα.