Γεμάτο αεροδρόμιο, άδεια τραπέζια: γιατί ο τουρισμός δεν φτάνει στον Ζακυνθινό

Είναι 7 Ιουλίου, καρδιά της σεζόν. Και όμως, όποιος περπατήσει στην πόλη και στα χωριά βλέπει την ίδια εικόνα: εστιατόρια με τα μισά τραπέζια άδεια, καταστήματα που περιμένουν πελάτη. Ο μαγαζάτορας που πριν λίγα χρόνια έβγαζε είκοσι τραπέζια ένα κυριακάτικο μεσημέρι, σήμερα βγάζει τρία.

Την ίδια στιγμή, τα επίσημα στοιχεία μιλούν για ρεκόρ αφίξεων. Πώς συμβιβάζονται αυτά τα δύο; Δεν συμβιβάζονται — και ακριβώς εκεί κρύβεται η αλήθεια.

Μετρούσαμε το λάθος μέγεθος

Επί χρόνια, ο δείκτης επιτυχίας ήταν ένας: πόσοι πάτησαν στο αεροδρόμιο. Κανείς δεν ρώτησε το ουσιαστικό — πόσο χρήμα αφήνει ο κάθε επισκέπτης στην τοπική αγορά. Τα δύο αυτά μεγέθη έχουν πλέον αποσυνδεθεί: δεν ήρθαν λιγότεροι, ήρθαν περισσότεροι. Το πρόβλημα δεν είναι ο αριθμός των τουριστών· είναι ότι το χρήμα τους δεν φτάνει στον Ζακυνθινό επαγγελματία.

Τι δείχνουν τα στοιχεία

• Η ΕΛΣΤΑΤ, για το πρώτο τρίμηνο του 2026, δείχνει καθαρή ψαλίδα: ο τζίρος στα καταλύματα αυξήθηκε 3,1% (στα 528,4 εκατ. ευρώ), ενώ στην εστίαση υποχώρησε 1,9% (στα 2,14 δισ. ευρώ σε εθνικό επίπεδο). Η στροφή προς το «all inclusive» και την ημιδιατροφή σημαίνει ότι ο επισκέπτης καταναλώνει μέσα στο κατάλυμα, όχι στην αγορά.
• Η μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ για το 2025, «Ποιος πάει πού; Πόσο μένει; Πόσα ξοδεύει;», δείχνει το ίδιο για τη Δυτική Ελλάδα, όπου ανήκει η Ζάκυνθος: οι αφίξεις αυξήθηκαν 8,5% (πάνω από τον πανελλαδικό μέσο όρο του 6,1%), όμως οι ταξιδιωτικές εισπράξεις της περιφέρειας έπεσαν 9,8% — την ίδια χρονιά που πανελλαδικά αυξήθηκαν κατά 9,8%. Η μέση δαπάνη ανά επίσκεψη έπεσε 16,8% (στα 354€), η μέση διάρκεια παραμονής μειώθηκε 14,5% (σε 4,1 διανυκτερεύσεις), και η δαπάνη ανά διανυκτέρευση (87€) είναι από τις χαμηλότερες στη χώρα. Με βάση τα έσοδα, η Δυτική Ελλάδα κατατάσσεται 11η ανάμεσα σε 13 περιφέρειες.
• Στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνουν το ίδιο μοτίβο σε εθνικό επίπεδο: η μέση διάρκεια παραμονής του αλλοδαπού επισκέπτη έπεσε από 7,4 διανυκτερεύσεις το 2022 σε 5,6 το 2025, μείωση σχεδόν 25% σε τρία χρόνια.

Πού πάει το χρήμα

Με τα κλειστά πακέτα, το «all inclusive» και τις μεγάλες πλατφόρμες, η αξία δεσμεύεται πριν καν φτάσει ο τουρίστας στο νησί — έξω από τη Ζάκυνθο. Ο επισκέπτης έρχεται προπληρωμένος και πολλές φορές δεν περνά ποτέ από το ταμείο του μικρού. Ό,τι απομένει είναι λιγότερο ανά κεφάλι, γιατί μένει λιγότερες μέρες και ξοδεύει λιγότερα. Το πάγιο κόστος όμως —ενοίκιο, μισθοί, ενέργεια, ακρίβεια— το σηκώνει ακέραιο ο μικρός επαγγελματίας. Γι' αυτό βλέπει τα τραπέζια του να αδειάζουν, ενώ στα δελτία τύπου τα «έσοδα του τουρισμού» ανακοινώνονται αυξημένα.

Χάσαμε και τον επισκέπτη που μας συνέφερε

Δεν αλλάξαμε μόνο ποιον φέρνουμε. Χάσαμε και αυτόν που μας άφηνε το χρήμα εδώ: τον ανεξάρτητο επισκέπτη, που ήθελε να περπατήσει στο χωριό, να καθίσει στην παραδοσιακή ταβέρνα, να γνωρίσει τον τόπο. Αυτός ξοδεύει ολόκληρο τον προϋπολογισμό του στην τοπική αγορά — αλλά μας γύρισε την πλάτη. Ήρθε, είδε ότι πληρώνει ακριβά χωρίς αντίκρισμα, στην τιμή και στις υποδομές, και την επόμενη φορά διάλεξε αλλού. Η φυγή του δεν φαίνεται στα νούμερα των αφίξεων, γιατί τη θέση του τη γέμισε ένας κλειστός επισκέπτης που δεν βγαίνει ποτέ από το θέρετρο.

Έχει σπάσει η σχέση αξίας και τιμής. Όταν ένα απλό πιάτο χρεώνεται σαν εκλεκτό, ο επισκέπτης φεύγει με την αίσθηση ότι τον εκμεταλλεύτηκαν. Χάνεται έτσι η αυθεντική τοπική εμπειρία σε τίμια τιμή — το μόνο πράγμα που μας ξεχωρίζει από κάθε άλλο θέρετρο.

Η ευθύνη του Δήμου: το δημόσιο προϊόν

Η αγορά είναι ελεύθερη. Ο Δήμος δεν ορίζει τιμές, δεν αδειοδοτεί ξενοδοχεία, δεν αποφασίζει ποιος επενδύει σε τι — αυτά είναι αρμοδιότητα της πολιτείας, όχι της τοπικής αυτοδιοίκησης. Ελέγχει όμως κάτι καθοριστικό: το δημόσιο προϊόν. Τους δρόμους, την καθαριότητα, τα πεζοδρόμια, τη στάθμευση, τον δημόσιο χώρο, την εικόνα του τόπου, την προβολή, τα δεδομένα. Πάνω σε αυτό πατάει η αγορά, και αυτό ακριβώς εγκαταλείφθηκε.

Η μεγάλη μονάδα δεν χρειάζεται το δημόσιο προϊόν — έχει δική της παραλία, δικό της φαγητό, δικό της κόσμο. Ο μικρός, η ταβέρνα, το μαγαζί, ο βιοτέχνης, εξαρτάται ολοκληρωτικά από αυτό: από το αν ο επισκέπτης θέλει και μπορεί να περπατήσει με ασφάλεια στην πόλη και στο χωριό, να παρκάρει, να βρει καθαρή και οργανωμένη παραλία. Όταν ο Δήμος αφήνει το δημόσιο προϊόν να καταρρέει, δεν είναι ουδέτερος. Ρίχνει όλο το βάρος στον μικρό και κανένα στον μεγάλο. Η απραξία δεν είναι αμεροληψία — είναι επιλογή.

Τι προτείνουμε

Δεν θα υποσχεθούμε ότι θα ξαναφέρουμε τον κόσμο με μαγικό τρόπο. Θα κάνουμε τη δουλειά που είναι πραγματικά δική μας. Μέτρηση: έρευνα προφίλ και ικανοποίησης επισκέπτη — τι ζητά, τι βρίσκει, γιατί δεν ξαναέρχεται — και παρακολούθηση του τζίρου στην εστίαση και τη λιανική, όχι μόνο των αφίξεων στο αεροδρόμιο. Δημόσιο προϊόν: καθαρή πόλη, αναβάθμιση και πεζοδρόμηση του ιστορικού κέντρου, οργανωμένες παραλίες, ουσιαστική λύση στη στάθμευση, ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να βγει από το κατάλυμα και να φτάσει στο μαγαζί του Ζακυνθινού. Στόχευση και σεζόν: προβολή που απευθύνεται στον ποιοτικό, ανεξάρτητο επισκέπτη — γαστρονομία, φύση, πολιτισμός, περιήγηση — και επιμήκυνση της σεζόν σε Μάιο, Σεπτέμβριο και Οκτώβριο, που ανακουφίζει ακριβώς τον μικρό.

Ό,τι ξεπερνά τα όρια του Δήμου —αεροπορική σύνδεση, θεσμικό πλαίσιο, πόροι— θα το διεκδικήσουμε από την πολιτεία. Δεν κρυβόμαστε πίσω από αρμοδιότητες που δεν έχουμε, αλλά δεν παραιτούμαστε κιόλας από αυτές που έχουμε.

Το ζητούμενο

Το ότι όποιος έχει τα χρήματα περνά στο μεγάλο μοντέλο και ο μικρός κάθεται και κοιτάζει δεν είναι νόμος της φύσης. Είναι αποτέλεσμα του ότι ο Δήμος παραιτήθηκε από το μόνο εργαλείο που είχε στα χέρια του. Η αγορά θα αποφασίσει μόνη της. Αλλά χρειάζεται έναν τόπο που αξίζει να τον περπατήσεις — και αυτό είναι στο χέρι μας.

Πηγές:

• ΕΛΣΤΑΤ, τζίρος καταλυμάτων και εστίασης Α' τριμήνου 2026 — Ναυτεμπορική
• ΙΝΣΕΤΕ, μελέτη «Ποιος πάει πού; Πόσο μένει; Πόσα ξοδεύει;» (στοιχεία 2025) — ΑγρίνιοCulture
• Τράπεζα της Ελλάδος, μέση διάρκεια παραμονής αλλοδαπών επισκεπτών 2022-2025 — Capital.gr